علت داغ شدن رادیاتور ماشین چیست؟ بررسی کامل دلایل و راه حل ها

رادیاتور خودرو یکی از اجزای حیاتی سیستم خنک کننده ماشین است که نقش اساسی در جلوگیری از داغ شدن موتور و جلوگیری از آسیب های جدی به آن ایفا می کند. وقتی رادیاتور داغ می شود این نشانه ای از بروز یک مشکل جدی در سیستم خنک کننده است که می تواند به دلایل مختلفی از جمله کمبود آب رادیاتور، خرابی پمپ آب، گرفتگی در مسیرهای گردش مایع خنک کننده یا حتی مشکلات در ترموستات و سنسورها رخ دهد.

این موضوع می تواند مشکلات جدی تری برای عملکرد خودرو ایجاد کند و در صورت عدم رسیدگی به خرابی موتور منجر شود. در مقاله علت داغ شدن رادیاتور ماشین چیست؟ بررسی کامل دلایل و راهکارهای فوری به تحلیل دقیق این دلایل پرداخته و راه کارهای فوری برای رفع این مشکل ارائه خواهد شد.

همچنین توصیه می شود در صورتی که در جاده یا در شهر با این مشکل مواجه شدید از خدمات امداد خودرو سیار سریع و مطمئن  و چرثقیل سیار خودرو استفاده کنید زیرا بهترین راهکار است تا از بروز آسیب های بیشتر به خودرو جلوگیری کنید.

رادیاتور خودرو چگونه کار می کند؟

سیستم خنک کننده خودرو یکی از حیاتی ترین بخش های فنی هر وسیله نقلیه است زیرا موتور در حین کار دمای بسیار بالایی تولید می کند و بدون کنترل این حرارت عملکرد آن مختل شده و آسیب های جدی ایجاد می شود.

در قلب این سیستم رادیاتور قرار دارد که با کمک گردش مایع خنک کننده و تبادل حرارتی با هوای محیط تعادل دمایی موتور را حفظ می کند و امکان کارکرد پایدار و ایمن خودرو را فراهم می سازد.

تولید گرما در موتور

در فرآیند احتراق داخلی ترکیب سوخت و هوا درون سیلندرها منفجر می شود تا انرژی لازم برای حرکت پیستون ها تولید گردد. این واکنش شیمیایی علاوه بر تولید نیروی مکانیکی حرارت بسیار زیادی نیز ایجاد می کند که اگر کنترل نشود می تواند باعث انبساط بیش از حد قطعات فلزی، کاهش روانکاری روغن موتور و حتی تاب برداشتن سرسیلندر شود.

به همین دلیل موتورهای احتراق داخلی مانند آنچه در خودروهای شرکت هایی نظیر Toyota یا Peugeot استفاده می شود به سیستم خنک کننده ای دقیق و کارآمد مجهز هستند تا دمای کاری در محدوده استاندارد باقی بماند و عملکرد موتور در شرایط مختلف آب وهوایی پایدار بماند.

جذب گرما توسط مایع خنک کننده

مایع خنک کننده که معمولاً ترکیبی از آب و ضد یخ است در کانال های اطراف سیلندرها و سرسیلندر جریان دارد و گرمای تولید شده را مستقیماً از دیواره های فلزی جذب می کند. این مایع به دلیل ظرفیت حرارتی مناسب خود می تواند مقدار زیادی انرژی گرمایی را بدون افزایش شدید دما در خود نگه دارد.

وجود ضد یخ در ترکیب علاوه بر جلوگیری از یخ زدگی در زمستان و افزایش نقطه جوش در تابستان مانع از خورد گی و رسوب گیری در مسیرهای داخلی موتور می شود. گردش مداوم این مایع باعث می شود گرما به صورت یکنواخت از بخش های مختلف موتور جمع آوری شده و برای دفع به سمت رادیاتور هدایت شود.

انتقال مایع داغ به رادیاتور

پس از جذب گرما مایع خنک کننده داغ از طریق شلنگ های مقاوم در برابر حرارت به سمت رادیاتور حرکت می کند. این جریان به وسیله واترپمپ (پمپ آب) که نیروی خود را معمولاً از موتور می گیرد به طور پیوسته برقرار می ماند.

در این مرحله ترموستات نقش مهمی ایفا می کند زیرا با توجه به دمای موتور مسیر عبور مایع را باز یا محدود می کند تا موتور سریع تر به دمای مطلوب برسد و سپس در همان بازه پایدار بماند. این هماهنگی میان پمپ، ترموستات و مسیرهای انتقال باعث می شود سیستم خنک کننده هم در هوای سرد و هم در شرایط رانندگی سنگین عملکرد مناسبی داشته باشد.

خنک شدن مایع در رادیاتور

وقتی مایع داغ وارد رادیاتور می شود در شبکه ای از لوله های باریک و پره های فلزی پخش می گردد تا سطح تماس آن با هوا افزایش یابد. هم زمان جریان هوا که یا بر اثر حرکت خودرو ایجاد می شود یا توسط فن خنک کننده تأمین می گردد از میان این پره ها عبور کرده و گرمای مایع را جذب می کند.

این فرآیند انتقال حرارت باعث کاهش دمای مایع شده و آن را برای بازگشت مجدد به موتور آماده می سازد. طراحی مهندسی رادیاتور به گونه ای است که بیشترین تبادل گرما در کمترین زمان انجام شود و چرخه خنک سازی بدون وقفه ادامه یابد در نتیجه موتور در محدوده دمایی ایمن کار کرده و از آسیب های ناشی از افزایش حرارت جلوگیری می شود.

مهم ترین علت های داغ شدن رادیاتور ماشین

داغ شدن رادیاتور خودرو یکی از رایج ترین مشکلات فنی است که اگر به موقع برطرف نشود می تواند به آسیب های جدی مانند سوختن واشر سرسیلندر یا حتی خرابی کامل موتور منجر شود. سیستم خنک کننده خودرو وظیفه دارد دمای موتور را در محدوده استاندارد نگه دارد و هرگونه اختلال در عملکرد اجزای این سیستم می تواند باعث افزایش بیش از حد دما شود. در ادامه مهم ترین علت های داغ شدن رادیاتور را به خوبی  بررسی می کنیم.

کمبود یا نشتی آب رادیاتور

یکی از شایع ترین علت ها کم شدن سطح آب یا مایع خنک کننده در رادیاتور است. نشتی می تواند از شلنگ ها، اتصالات، خود رادیاتور یا واترپمپ باشد. وقتی حجم مایع خنک کننده کافی نباشد گرمای موتور به درستی جذب و منتقل نمی شود و در نتیجه دمای موتور به سرعت بالا می رود. بررسی منظم سطح آب رادیاتور و اطمینان از عدم وجود نشتی نقش مهمی در پیشگیری از این مشکل دارد.

خرابی ترموستات

ترموستات وظیفه تنظیم جریان مایع خنک کننده بین موتور و رادیاتور را برعهده دارد. اگر ترموستات در حالت بسته گیر کند مایع خنک کننده نمی تواند در سیستم گردش کند و گرمای موتور در همان بخش باقی می ماند. این موضوع باعث افزایش سریع دما و داغ شدن رادیاتور می شود. در چنین شرایطی معمولاً آمپر آب به سرعت بالا می رود.

خرابی فن رادیاتور

فن رادیاتور به خنک شدن مایع داخل رادیاتور کمک می کند به خصوص زمانی که خودرو در ترافیک یا حالت درجا کار می کند. اگر فن به درستی روشن نشود (به دلیل خرابی موتور فن، رله، فیوز یا سنسور دما) هوای کافی از میان پره های رادیاتور عبور نمی کند و حرارت کاهش نمی یابد. این مشکل در فصل تابستان بیشتر خود را نشان می دهد.

گرفتگی رادیاتور یا مجاری خنک کننده

با گذشت زمان ممکن است داخل رادیاتور یا مجاری سیستم خنک کننده رسوب، زنگ زدگی یا آلودگی جمع شود. این گرفتگی ها مانع گردش آزادانه مایع خنک کننده می شوند و تبادل حرارت را کاهش می دهند. در نتیجه گرما در موتور باقی می ماند و دمای آن افزایش پیدا می کند. شست وشوی دوره ای رادیاتور می تواند از بروز این مشکل جلوگیری کند.

خرابی واترپمپ

واترپمپ وظیفه به گردش درآوردن مایع خنک کننده در سراسر سیستم را دارد. اگر پروانه واترپمپ آسیب ببیند یا تسمه آن شل یا پاره شود گردش مایع مختل می شود. در چنین شرایطی حتی اگر سایر اجزا سالم باشند سیستم خنک کننده نمی تواند عملکرد مناسبی داشته باشد و دمای موتور بالا می رود.

سوختن واشر سرسیلندر

واشر سرسیلندر نقش آب بندی بین سرسیلندر و بلوک موتور را ایفا می کند. در صورت سوختن این قطعه ممکن است گازهای احتراق وارد سیستم خنک کننده شوند یا آب با روغن مخلوط شود. این اتفاق باعث افزایش فشار و دمای سیستم می شود و معمولاً با علائمی مانند خروج بخار از اگزوز یا کم شدن مداوم آب رادیاتور همراه است.

راهکارهای پیشگیری از داغ شدن موتور

موتور خودرو یکی از اجزای حیاتی هر وسیله نقلیه است که نیازمند مراقبت و توجه ویژه ای است. یکی از مشکلات رایج که ممکن است به عملکرد خودرو آسیب بزند داغ شدن بیش از حد موتور است. داغ شدن موتور می تواند به دلایل مختلفی رخ دهد و منجر به خرابی های جبران ناپذیری شود. برای جلوگیری از این مشکل رعایت چند نکته ساده ولی موثر می تواند به طور چشمگیری عمر موتور را افزایش دهد.

تعویض به موقع فیلتر هوا

فیلتر هوا نقش مهمی در عملکرد صحیح موتور ایفا می کند. این فیلتر ذرات گرد و غبار و آلودگی ها را از هوای ورودی به موتور جدا می کند. اگر فیلتر هوا کثیف شود یا مسدود گردد جریان هوای لازم برای احتراق به درستی وارد موتور نخواهد شد که این امر موجب افزایش دمای موتور خواهد شد. تعویض منظم فیلتر هوا و اطمینان از جریان صحیح هوا در موتور می تواند از داغ شدن موتور جلوگیری کند.

استفاده از سوخت با کیفیت بالا

نوع سوخت مصرفی خودرو می تواند تاثیر زیادی در داغ شدن موتور داشته باشد. استفاده از سوخت بی کیفیت یا نادرست می تواند باعث اختلال در فرآیند احتراق موتور و در نتیجه افزایش دمای آن شود. سوخت های با اکتان پایین تر ممکن است باعث احتراق نامناسب و فشار اضافی بر موتور شوند. بنابراین برای حفظ دمای موتور در حد مطلوب بهتر است همیشه از سوخت با کیفیت و مطابق با توصیه های سازنده استفاده کنید.

بررسی سیستم تسمه و واترپمپ

سیستم تسمه و واترپمپ از دیگر اجزای حیاتی در جلوگیری از داغ شدن موتور هستند. واترپمپ وظیفه پمپاژ مایع خنک کننده به داخل موتور را بر عهده دارد. اگر تسمه یا واترپمپ دچار آسیب یا فرسودگی شوند این سیستم به درستی عمل نمی کند و مایع خنک کننده به درستی در موتور جریان نمی یابد. در نتیجه موتور ممکن است داغ شود. به همین دلیل بررسی و تعویض به موقع تسمه و واترپمپ از اهمیت بالایی برخوردار است.

رانندگی صحیح در شرایط خاص

رانندگی در شرایط خاص مانند ترافیک سنگین یا جاده های کوهستانی می تواند فشار زیادی بر موتور وارد کند. در این شرایط موتور باید بیشتر از حد معمول کار کند تا خودرو حرکت کند و این ممکن است به داغ شدن آن منجر شود. برای پیشگیری از این مشکل بهتر است در ترافیک های سنگین از گاز دادن طولانی مدت خود داری کنید و به موتور فرصت خنک شدن بدهید. همچنین در جاده های کوهستانی باید از تغییرات ناگهانی در سرعت جلوگیری کرده و خودرو را به آرامی حرکت دهید تا فشار کمتری به موتور وارد شود.

نگهداری منظم سیستم تهویه و رادیاتور

سیستم تهویه و رادیاتور نقش کلیدی در کاهش دمای موتور دارند. رادیاتور گرمای موتور را جذب و از آن خارج می کند. اگر رادیاتور مسدود یا کثیف شود عملکرد آن کاهش می یابد و موتور به راحتی داغ می شود. نگهداری صحیح از رادیاتور مانند شستشوی دوره ای آن و اطمینان از باز بودن مسیر جریان هوا از اهمیت ویژه ای برخوردار است. همچنین سیستم تهویه باید به طور مرتب بررسی شود تا مطمئن شوید که هوای خنک به درستی وارد کابین می شود و موتور دچار گرمای بیش از حد نمی شود.

اگر ماشین جوش آورد چه کار کنیم؟

وقتی موتور خودرو جوش می آورد نشان دهنده یک مشکل جدی در سیستم خنک کننده یا عملکرد موتور است که می تواند به آسیب های سنگین منجر شود. در چنین شرایطی مهم است که به سرعت اقدام کنید تا از خرابی های بیشتر جلوگیری شود و عملکرد خودرو به حالت طبیعی بازگردد. در ادامه به چند اقدام ضروری که باید در هنگام جوش آوردن موتور انجام دهید اشاره می کنیم.

1. خاموش کردن موتور و توقف خودرو
2. باز کردن کاپوت (به دقت)
3. چک کردن سطح مایع خنک کننده (ضد یخ)
4. صبر کردن تا کاهش دما
5. بررسی سیستم رادیاتور و واترپمپ
6. بررسی تسمه ها و شیلنگ ها
7. تماس با امداد خودرو یا تعمیرگاه